Democratic Odyssey: Οι πολίτες στο επίκεντρο
Πριν λίγες ημέρες είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε στο Athens Democracy Forum, μαζί με τη Νίκη Εβμπουομάν, Student Affairs and Community Engagement Assistant στο College Years in Athens, για την εμπειρία μας ως συμμετέχοντες στην πρωτοβουλία Democratic Odyssey, του πρώτου πανευρωπαϊκού Συμβουλίου Πολιτών που πραγματοποιήθηκε σε Αθήνα, Φλωρεντία και Βιέννη.
Η Δημοκρατική Οδύσσεια - Democratic Odyssey είναι μια πανευρωπαϊκή, συμμετοχική πρωτοβουλία που υποστηρίζει τη δημιουργία μιας Μόνιμης Συνέλευσης Πολιτών για την Ευρώπη – ενός νέου δημοκρατικού θεσμού, όπου τυχαία επιλεγμένοι πολίτες, μαζί με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, θα μπορούν να συζητούν και να συναποφασίζουν για το μέλλον της Ευρώπης. Η κεντρική οργανωτική ομάδα του Democratic Odyssey αποτελείται από την Καλυψώ Νικολαΐδη, Καθηγήτρια στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο στη Φλωρεντία, και την ερευνητική της ομάδα, όπως και από Οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών, όπως την πανευρωπαϊκή ομάδα European Alternatives και στην Ελλάδα το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ).
Κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους πραγματοποιήθηκαν Συνελεύσεις Πολιτών στην Αθήνα, την Φλωρεντία και τη Βιέννη, με τη συμμετοχή πολιτών από όλο τον κόσμο, οι οποίοι διέμεναν σε διαφορετικά μέρη σε όλη την Ευρώπη. Φιλοδοξία της πρωτοβουλίας είναι να συνδέσει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και την τοπική πολιτική, αλλά και με το ολοένα και πιο ζωντανό ρεύμα συμμετοχικής δημοκρατίας που αναπτύσσεται σε όλη την Ευρώπη. Κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων, οι πολίτες συζήτησαν πάνω σε επίκαιρα θέματα, όπως το πως μπορεί να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα της Ευρώπης στις αλλεπάλληλες κρίσεις, καταλήγοντας στην δημιουργία ενός «Χάρτη των Πολιτών» (Citizens’ Charter) με προτάσεις προς τους Ευρωπαϊκούς θεσμούς. Τέλος, με την ολοκλήρωση και των τριών διαβουλεύσεων δημιουργήθηκε ένα Συμβούλιο Πολιτών, το οποίο σχηματίσθηκε μετά από κλήρωση μεταξύ των περίπου 300 πολιτών που συμμετείχαν συνολικά στις διαβουλεύσεις.
Επόμενη στάση για την Δημοκρατική Οδύσσεια είναι οι Βρυξέλλες, όπου στις 14 Οκτωβρίου θα πραγματοποιηθεί συζήτηση γύρω από την προοπτική μονιμοποίησης ενός Συμβουλίου Πολιτών για την Ευρώπη. Στην εκδήλωση θα παρευρεθούν πολίτες από το Συμβούλιο Πολιτών της Δημοκρατικής Οδύσσειας, οι οποίοι θα παρουσιάσουν τον Χάρτη των Πολιτών σε μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εκπροσώπους Ευρωπαϊκών θεσμών και φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών.
Μετά από μια μοναδική εμπειρία διαβουλεύσεων σε τρεις πολύ σημαντικές Ευρωπαϊκές πόλεις, δεν θα ξεχάσω τον ενθουσιασμό και την περιέργεια βλέποντας την πρωτοβουλία «Δημοκρατική Οδύσσεια» για πρώτη φορά, πριν από περίπου έναν χρόνο, μέσα από μια διαφήμιση στα social media. Ο αλγόριθμος είχε καταλάβει – ορθώς – ότι με ενδιαφέρουν νέες, πιο άμεσες μορφές συμμετοχής των πολιτών στην πολιτική. Δηλώνοντας διαδικτυακά συμμετοχή εκείνη την ημέρα, όμως, δεν φανταζόμουν ότι, λίγους μήνες αργότερα, θα ήμουν μέρος μίας πρωτοβουλίας που, για πρώτη φορά, επιτυγχάνει μια αποκεντρωμένη, συμμετοχική διαβούλευση, η οποία ταξιδεύει σε διαφορετικά μέρη της Ευρώπης και δημιουργεί τοπικές «Ευρωπαϊκές Δημόσιες Σφαίρες» διαλόγου και δράσης. Σε μια εποχή πόλωσης, αποξένωσης και απομάκρυνσης των πολιτών από την πολιτική εντός των ευρωπαϊκών κοινωνιών, υπάρχει ανάγκη για την ενίσχυση των χώρων όπου οι πολίτες μπορούν να συμμετέχουν πιο άμεσα στο διάλογο και τη λήψη των αποφάσεων, τόσο σε επίπεδο γειτονιάς, όσο και σε όλη την Ευρώπη.